Jak czytać definicje krzyżówkowe

Definicja krzyżówkowa to gatunek sam w sobie. Ma kilka kratek na opisanie słowa, więc autor używa skrótów i konwencji, które trzeba znać, żeby nie czytać ich dosłownie.

Kwalifikatory w nawiasach i skrótach

Dopisek przy definicji zwykle zawęża rejestr, z którego pochodzi rozwiązanie:

• daw., dawniej — słowo wyszło z użycia; w krzyżówkach pojawia się bardzo często, bo dawne wyrazy mają wygodne układy samogłosek.
• gw., gwar. — wyraz gwarowy, regionalny.
• pot. — potoczny.
• zool., bot., chem., anat. — dziedzina, z której pochodzi hasło.
• mit. — mitologia; bez dopisku, o którą chodzi, najczęściej grecka lub rzymska.
• ang., fr., niem. — słowo obcego pochodzenia albo wprost obce.

Liczba i rodzaj są częścią definicji

„Drapieżnik" i „drapieżniki" to dwa różne zadania — drugie wymaga liczby mnogiej w siatce. Podobnie „mieszkaniec Cypru" i „mieszkanka Cypru" mają różne rozwiązania i różną liczbę liter. To najczęstsze źródło rozwiązań, które „prawie pasują".

Definicja przez przykład

„Sosna lub świerk" nie oznacza, że rozwiązaniem jest sosna albo świerk — oznacza kategorię, do której obie należą. Konstrukcja „X lub Y" i „X, Y, Z" prawie zawsze prowadzi do nazwy zbiorczej.

Definicja opisowa i żartobliwa

„Rogaty pracownik gospodarstwa", „siedzi w kącie i straszy" — autor opisuje przedmiot okrężnie, czasem żartem. Tu nie ma reguły poza jedną: warto czytać taką definicję jako zagadkę, a nie jako opis słownikowy, i sprawdzić, czy nie chodzi o przenośnię.

Definicja wskazująca na skrót lub symbol

„Znak wapnia", „symbol chemiczny złota", „skrót od …" prowadzą do dwu- i trzyliterowych haseł. Te są w krzyżówkach nadreprezentowane, bo autorom potrzebne są krótkie słowa do zapełnienia trudnych miejsc siatki.

Gdy definicja nie pasuje słowo w słowo

Autorzy krzyżówek rzadko używają dokładnie tych samych sformułowań co słowniki. „Rzeka w Krakowie", „rzeka płynąca przez Kraków" i „główna rzeka Polski" mogą prowadzić do tego samego hasła. Dlatego przy szukaniu nie ma sensu przepisywać definicji co do litery — wystarczą słowa niosące znaczenie, a resztę dopasuje wyszukiwarka.